Daikin VAM ile Isı Geri Kazanımı: Taze Hava Yükü Nasıl Hesaplanır?

VRV projesinde VAM hangi görevi üstlenir?

Bir ofisin sıcaklığı uygun olduğu halde ortam havası ağırlaşabilir. VRV iç üniteleri oda yükünü karşılamak için seçilir; insanların ihtiyaç duyduğu dış hava miktarı ayrıca hesaplanır. Daikin VAM, egzoz edilen hava ile alınan dış hava arasında enerji geri kazanımı sağlayan havalandırma ailesidir. Böylece dış havanın şartlandırılması için gereken yük azaltılabilir. Bu yazıda daha önce anlattığımız VRV ve taze hava görev ayrımını sayısal bir örneğe taşıyoruz.

Daikin’in VAM-J ürün sayfası, ısı ve nem geri kazanımını, bağımsız veya VRV/Sky Air ile entegre kullanımı ve isteğe bağlı CO₂ sensörünü belirtir. Bunlar belirli seri ve aksesuar koşullarına bağlıdır. VAM-J, VAM-J8 ve eski katalogdaki cihazlar tek bir model gibi değerlendirilmez; tam kod, elektrik beslemesi, kumanda ve aksesuar eşleşmesi teklif aşamasında doğrulanır.

1. Önce gerekli taze hava debisini belirleyin

Örnek ofiste 20 kişi bulunduğunu ve yalnız hesap yöntemini göstermek için kişi başına 30 m³/h dış hava kabul ettiğimizi düşünelim. Debi 20 × 30 = 600 m³/h, yani 600 / 3.600 = 0,1667 m³/s olur. Kişi başına 30 değeri bir mevzuat şartı veya bütün ofislere öneri değildir. Gerçek tasarımda kullanım türü, kişi yoğunluğu, alan kaynaklı kirleticiler ve geçerli proje kriterleri birlikte dikkate alınır.

Toplantı odasının anlık doluluğu ile açık ofisin günlük doluluğu aynı olmayabilir. Hangi mahale ne kadar hava gönderileceği ayrı belirlenir; toplam cihaz debisi yalnız birinci adımdır. Egzoz kaynaklarının niteliği de önemlidir. Mutfak davlumbazı veya kirletici proses egzozu, sıradan ofis dönüş havasıyla aynı kabul edilerek ısı değiştiriciye bağlanmaz.

2. Geri kazanım olmadan kış yükü

Dış hava 0 °C, iç ortam hedefi 22 °C olsun. Yaklaşık hava yoğunluğu ρ = 1,20 kg/m³ ve özgül ısı cₚ = 1,005 kJ/(kg·K) alınır. Duyulur ısı hesabı Q = ρ × V̇ × cₚ × ΔT biçimindedir. Sonuç: 1,20 × 0,1667 × 1,005 × 22 = 4,42 kW. Buradaki kW, havayı ısıtmak için gerekli ısıl güçtür; elektrik tüketimi değildir.

Bu hesap yalnız sıcaklık değişimini kapsar. Nemlendirme veya nem alma ihtiyacı varsa entalpi üzerinden toplam yük hesabı gerekir. Hava yoğunluğu rakım ve sıcaklıkla değişir. Basitleştirilmiş örneği gerçek cihaz kapasitesi olarak kullanmak, özellikle yüksek rakımlı veya nem kontrolü gereken yapılarda hatalı sonuç verir.

3. Isı geri kazanımı yükü nasıl değiştirir?

Dengeli hava akışında, yalnız öğretici örnek için sıcaklık etkinliğini %70 varsayalım. Bu oran herhangi bir Daikin modeline ait katalog değeri değildir. İdeal yaklaşımda geri kazanım çıkışındaki taze hava sıcaklığı T = 0 + 0,70 × (22 − 0) = 15,4 °C olur. Havanın 22 °C’ye ulaşması için kalan duyulur yük 1,20 × 0,1667 × 1,005 × (22 − 15,4) = 1,33 kW çıkar.

Geri kazanılan yaklaşık ısıl güç 4,42 − 1,33 = 3,09 kW olur. Bu sonucun doğru yorumu, varsayılan koşullarda dış hava duyulur yükünün azalmasıdır. Binanın toplam ısıtma giderinin %70 azalacağı anlamına gelmez. Duvar, cam, sızıntı, kullanım programı ve fan tüketimi ayrıca vardır. Dengesiz debi, kaçak ve donma koruma davranışı da saha sonucunu etkileyebilir.

4. Isıl enerji ile elektrik enerjisini karıştırmayın

Aynı koşulların 8 saat değişmeden sürdüğünü varsayarsak geri kazanılan ısıl enerji 3,09 × 8 = 24,7 kWh ısı olur. Kalan yükü karşılayan sistemin o çalışma noktasındaki COP değerini varsayımsal olarak 3 kabul edersek kaba elektrik karşılığı 24,7 / 3 = 8,2 kWh hesaplanır. Bu COP değeri Daikin performans beyanı değildir; yalnız ısıl enerji ile elektrik arasındaki farkı açıklamak için seçilmiştir.

Bu sonuçtan cihazın gerçek fan enerjisi ve varsa yardımcı ısıtıcı tüketimi değerlendirilmeden net tasarruf çıkarılamaz. İki fanın birlikte ortalama 0,20 kW çektiğini varsayan ayrı bir örnekte 8 saatte 1,6 kWh fan enerjisi oluşur. Ancak geri kazanımsız referans sistemde de fan bulunabileceğinden doğru karşılaştırma toplam fan tüketimini gelişigüzel çıkarmak değil, iki çözümün tüketim farkını aynı şartlarda hesaplamaktır. Yıllık sonuç için saatlik iklim, doluluk ve çalışma programı gerekir.

5. Model seçimi yalnız debi etiketine bakılarak yapılmaz

600 m³/h ihtiyacın bulunması, adı benzer debiyi çağrıştıran ilk cihazın uygun olduğunu göstermez. Kanal, dirsek, susturucu, menfez ve filtre kayıplarına karşı gerekli dış statik basınç belirlenir. Ardından ilgili modelin fan eğrisi ve çalışma kademesi üzerinde hem debiyi hem basıncı sağlayan nokta aranır. Filtre kirlendiğinde debinin nasıl korunacağı ve bakım erişimi de projede çözülmelidir.

Örneğin toplam kanal ve eleman kaybı varsayımsal olarak 120 Pa ise, cihazın 600 m³/h debiyi bu basınçta sağlayıp sağlamadığı kontrol edilir. Serbest üfleme debisi veya tek başına maksimum basınç değeri yeterli değildir. Hava kanalı kesiti için 3 m/s varsayımsal hızla A = 0,1667 / 3 = 0,0556 m² bulunur. Eşdeğer dairesel çap yaklaşık 266 mm’dir; bu değer doğrudan standart kanal siparişi değildir. Ses, basınç kaybı ve uygulanabilir standart ölçülerle yeniden değerlendirilir.

VAM ve EKVDX aynı cihaz değildir

Daikin’in güncel havalandırma kataloğu, VAM ile birlikte kullanılan EKVDX-A ilave DX serpantin çözümünü ayrıca tanımlar. Geri kazanım elemanı ile soğutucu akışkanlı ek şartlandırma kademesi aynı işlevi üstlenmez. EKVDX seçiminde VAM eşleşmesi, dış ünite uyumluluğu ve ilgili soğutucu akışkana ait kurulum koşulları kontrol edilir. Tablodaki toplam VAM+DX performansını yalnız DX serpantin kapasitesi gibi okumamak gerekir.

Yaz şartlarında yalnız kuru termometre sıcaklığı üzerinden hesap yapmak nem yükünü kaçırabilir. Toplam yük için Q = ṁ × Δh kullanılır; entalpiler gerçek iç ve dış hava psikrometrik durumlarından alınır. Sıcaklık etkinliğini entalpi etkinliği yerine koymak doğru değildir. Bypass işletmesinde de dış havanın uygunluğu, kontrol stratejisi ve nem koşulları dikkate alınır.

Keşiften teklif dosyasına

• Mahallerin doluluğu, çalışma saatleri ve taze hava ihtiyacı belirlenir.
• Besleme ve egzoz güzergâhı, menfez yerleri ve servis boşlukları çizilir.
• Fan eğrisinden debi–basınç noktası, ses ve filtre seçimi doğrulanır.
• VRV, VAM ve varsa EKVDX görevleri ayrılarak yüklerin iki kez sayılması önlenir.
• Devreye almada ölçülen debiler ve kumanda senaryosu teslim dosyasına eklenir.

Mekan İklimlendirme’de VRV çözümleri yalnız proje bazlı keşif ve fiyat teklifi ile değerlendirilir; tekli ürün alımı yapılmaz. Mekânınıza özel çalışma için proje talebi oluşturabilirsiniz.

Kaynaklar ve hesap sınırları

Resmî kaynaklar 4 Kasım 2026 tarihinde kontrol edildi: Daikin VAM-J ürün özellikleri, VAM-J teknik tablo ve Daikin havalandırma kataloğu. Bütün sayısal proje örnekleri açıklama amaçlı varsayımlardır; nihai seçim hesabı veya tasarruf garantisi değildir.